Resultaten en gevolgen uitdrukken met 'so... that' en 'such... that'
B2Inleiding: wat betekenen 'so... that' en 'such... that'?
Met de Engelse structuren "so... that" en "such... that" geef je een resultaat of consequentie aan: iets is in zó'n mate het geval dat er een gevolg volgt. Je drukt dus een graad of intensiteit uit (so / such) en koppelt daar een gevolgzin aan (that + bijzin).
Voorbeeld:
- "The film was so interesting that I stayed up all night reading." – „De film was zo interessant dat ik de hele nacht doorlas.”
Wanneer gebruik je 'so... that' en 'such... that'?
- Gebruik "so... that" wanneer je een bijvoeglijk naamwoord (adjective) of bijwoord (adverb) of een gradewoord (so many / so much / so few / so little) gebruikt om een gevolg te tonen.
- Gebruik "such... that" wanneer je een zelfstandignaamwoordgroep (noun phrase) benadrukt: vaak met "such a/an + adjective + noun" of "such + adjective + plural/uncountable noun".
Voorbeeld:
- "He was so tired that he fell asleep." – nadruk op de graad (tired).
- "It was such a long day that I couldn't keep my eyes open." – nadruk op het soort dag (a long day).
Hoe vorm je 'so... that' en 'such... that' (patronen)?
- "She was so tired that she fell asleep in class." – „Ze was zo moe dat ze in de les in slaap viel.”
- "He speaks so quietly that I can't hear him." – „Hij spreekt zo zacht dat ik hem niet kan horen.”
- "The soup was so hot that I burned my tongue." – „De soep was zo heet dat ik mijn tong verbrandde.”
- "so many + plural noun" (countable)
- "so much + uncountable noun" (uncountable)
- "There were so many people that we couldn't find a seat." – „Er waren zoveel mensen dat we geen zitplaats konden vinden.”
- "She had so much homework that she had to stay up late." – „Ze had zoveel huiswerk dat ze laat moest opblijven.”
- "There were so few tickets that they sold out in minutes." – „Er waren zo weinig kaartjes dat ze binnen enkele minuten uitverkocht waren.”
- "It was such a difficult exam that many students failed." – „Het was zo'n moeilijke toets dat veel studenten faalden.”
- "She's such an intelligent student that the professor praised her." – „Ze is zo'n slimme studente dat de professor haar prees.”
- "It was such a mess that we couldn't find anything." – „Het was zo'n rommel dat we niets konden vinden.”
- "They are such talented musicians that the audience was amazed." – „Ze zijn zulke getalenteerde muzikanten dat het publiek verbaasd was.”
- "There was such chaos that nothing worked." – „Er heerste zulk een chaos dat niets werkte.”
- "It was so beautiful a day that we went to the beach." – iets formeler; in spreektaal kies je meestal: "It was such a beautiful day that..." → „Het was zo'n mooie dag dat..."
- "The system is designed such that users cannot access each other's data." – „Het systeem is zo ontworpen dat gebruikers geen toegang hebben tot elkaars gegevens.”
- "Arrange the chairs such that everyone can see the screen." – „Rangschik de stoelen zódat iedereen het scherm kan zien.”
Inversie en fronting (formeler/literaire stijl)
Je kunt "so" of "such" aan het begin zetten en daarna inversie gebruiken (auxiliair + onderwerp) voor nadruk:
- "So loud was the music that we couldn't sleep." – „De muziek was zó hard dat we niet konden slapen.”
- "Such was the storm that many trees fell." – „De storm was zó hevig dat veel bomen omvielen.”
Omissie van 'that' in spreektaal
In informele spreektaal kun je de verbindingszin met een komma verkorten en "that" weglaten:
- "He was so excited, he shouted for joy." – grammaticaal informeel voor "He was so excited that he shouted for joy." – „Hij was zo opgewonden dat hij een vreugdekreet slaakte.”
Let op: weglating kan soms tot onduidelijke zinnen leiden; in formeel schrijven laat je "that" meestal staan.
Voorbeelden per patroon (uitgebreide set)
- "The weather was so bad that the match was canceled." – „Het weer was zo slecht dat de wedstrijd werd afgelast.”
- "He was so embarrassed that he couldn't speak." – „Hij schaamde zich zo erg dat hij niet kon praten.”
- "The book was so interesting that I read it in one night." – „Het boek was zo interessant dat ik het in één nacht uitlas.”
- "She sang so beautifully that everyone applauded." – „Ze zong zo prachtig dat iedereen applaudisseerde.”
- "He answered so quickly that I thought he already knew." – „Hij antwoordde zo snel dat ik dacht dat hij het al wist.”
- "There were so many cars that the road was blocked." – „Er waren zoveel auto's dat de weg geblokkeerd was.”
- "There was so much noise that I couldn't sleep." – „Er was zoveel lawaai dat ik niet kon slapen.”
- "So few people turned up that the event was cancelled." – „Er kwamen zo weinig mensen dat het evenement werd geannuleerd."
- "It was such a great movie that we watched it twice." – „Het was zo'n geweldige film dat we hem twee keer bekeken.”
- "She's such an honest person that we trust her completely." – „Ze is zo'n eerlijke persoon dat we haar volledig vertrouwen.”
- "They have such high standards that it's hard to please them." – „Ze hebben zulke hoge standaarden dat het moeilijk is hen tevreden te stellen.”
- "It was such bad weather that the flight was delayed." – "Het was zulk slecht weer dat de vlucht vertraagd was."
- "The data are organized such that errors are easier to spot." – „De gegevens zijn zó georganiseerd dat fouten gemakkelijker opvallen.”
- "Design the interface such that new users can start quickly." – „Ontwerp de interface zodat nieuwe gebruikers snel kunnen beginnen.”
- "So impressive was the performance that the audience gave a standing ovation." – „De voorstelling was zo indrukwekkend dat het publiek een staande ovatie gaf.”
- "Such was his fame that people traveled from abroad to see him." – „Zijn faam was zo groot dat mensen uit het buitenland kwamen om hem te zien.”
Verschillen en veelgemaakte fouten
- Gebruik "so" met adjectives/adverbs of met "many/much/few/little":
- Correct: "She is so beautiful." – „Ze is zo mooi.”
- Correct: "There are so many problems." – "Er zijn zoveel problemen."
- Gebruik "such" met noun phrases:
- Correct: "She is such a beautiful woman." – "Ze is zo'n mooie vrouw."
- Veelgemaakte fout: "She is such beautiful." → fout. Corrigeer naar: "She is so beautiful" of "She is such a beautiful woman."
- Fout: "They have such many friends." → fout. Corrigeer: "They have so many friends."
- "So that" (zonder intensiverende "so") kan ook doel aangeven: "in order that" → "opdat".
- "I lowered my voice so that the baby wouldn't wake." – doel: "Ik sprak zachter zodat de baby niet wakker zou worden."
- "So... that" geeft een gevolg door intensiteit:
- "I was so tired that I fell asleep." – gevolg door mate: "Ik was zo moe dat ik in slaap viel."
Let op: verwarring tussen deze twee is een veelvoorkomende fout.
- "Too... to" drukt een onmogelijkheid uit:
- "He was too tired to drive." – "Hij was te moe om te rijden."
- "So... that" kan hetzelfde resultaat aangeven maar met een volledige bijzin:
- "He was so tired that he couldn't drive." – "Hij was zo moe dat hij niet kon rijden."
- "enough": adjective + enough + to + infinitive:
- "He was tall enough to reach the shelf." – "Hij was lang genoeg om het schap te bereiken."
- "He was so tall that he reached the shelf." (andere nuance: hier benadruk je de mate)
- "such as" geeft voorbeelden: "Fruits such as apples and oranges..." – "Vruchten zoals appels en sinaasappels..."
- Dit is anders dan "such... that" dat een gevolg aangeeft.
- Fout: "So much books..." → Correct: "So many books..."
- Fout: "Such many people..." → Correct: "So many people..."
- Fout: "He is so a good teacher." → Correct: "He is such a good teacher." (of formeel: "He is so good a teacher.")
- Fout: "It was so heavy rain that..." → Beter: "It was such heavy rain that..." of "So much rain fell that..."
Andere vergelijkbare structuren (vergelijking en nuance)
- "So that" als doel (see above): "I left early so that I could catch the train." – "Ik vertrok vroeg zodat ik de trein kon halen."
- "So as to" = formeel "in order to": "He whispered so as to avoid waking the baby." – "Hij fluisterde om te voorkomen dat hij de baby wakker maakte."
- "So... as to" = formeel, vergelijkbaar met "so... that" in betekenis: "He was so inexperienced as to make a basic mistake." – formeel/oudmodisch.
- "Such as" = "zoals" (geeft voorbeelden): "Cities such as London and Paris..." – „Steden zoals Londen en Parijs..."
Samenvatting en handige tips
- Onthoud dit simpele ezelsbruggetje: "so" werkt met adjectives, adverbs en hoeveelheid (so + adjective/adverb / so + many/much). "Such" werkt met noun phrases (such a/an + adjective + noun, of such + adjective + plural/uncountable noun).
- Gebruik "so... that" voor een resultaat en "so that" (zonder intensifier) of "so as to" voor een doel/bedoeling.
- In spreektaal kun je "that" weglaten en een komma gebruiken, maar in formeel schrijven laat je "that" meestal staan.
- Wanneer je twijfel hebt: vervang "so... that" door "such... that" of andersom in een testzin om te zien welke natuurlijker klinkt.
Woordenlijst (kort verklarend)
- bijvoeglijk naamwoord (adjective): woord dat een zelfstandig naamwoord beschrijft (bijv. "tall", "interesting").
- bijwoord (adverb): woord dat een werkwoord, bijvoeglijk naamwoord of ander bijwoord bijstelt (bijv. "quickly", "very").
- zelfstandig naamwoord (noun): persoon, plaats, ding of begrip (bijv. "book", "traffic").
- bijzin / clause: een groep woorden met een onderwerp en gezegde die een gedachte uitdrukt (bijv. "that we couldn't sleep").
Einde van de uitleg. Als je wil, kan ik nu meer voorbeelden geven met jouw eigen zinnen of fouten corrigeren.