Duur aangeven (hace, desde hace)

Duur aangeven met 'hace' en 'desde hace'

In het Spaans gebruik je 'hace' en 'desde hace' om te praten over hoe lang iets duurt of om te zeggen hoe lang geleden iets gebeurde. Beide constructies komen vaak voor en soms zijn ze verwisselbaar. In dit artikel leg ik uit wat elke constructie betekent, hoe je ze vormt, wanneer je welke moet gebruiken en welke fouten je het beste kunt vermijden. Veel voorbeelden helpen je het verschil te zien.

Wat betekenen 'hace' en 'desde hace' kort uitgelegd?

- 'hace' kan op twee manieren gebruikt worden:
- Als bijwoord na een werkwoord betekent het "geleden" (English: "ago"): Bijvoorbeeld: "Llegó hace una hora." (Hij kwam een uur geleden.)
- In de constructie "Hace + tijd + que + werkwoord" betekent het "het is X tijd dat..." of in het Nederlands vaak "al X tijd..." (= English: "for X time"): Bijvoorbeeld: "Hace tres años que estudio español." (Ik studeer al drie jaar Spaans.)

- 'desde hace + duur' geeft altijd een duur aan en wordt gebruikt met de tegenwoordige tijd om te zeggen hoe lang iets al duurt (tot nu): Bijvoorbeeld: "Trabajo aquí desde hace cinco años." (Ik werk hier al vijf jaar.)

- 'desde + punt in de tijd' (zonder 'hace') geeft een beginpunt aan: een datum of specifiek moment. Bijvoorbeeld: "Vivo aquí desde 2010." (Ik woon hier sinds 2010.)

Hoe worden de constructies gevormd? (Vormen en plaatsing)

Hier zie je de meest gebruikte vormen en hun betekenis:

- Hace + duración + que + verbo (presente)
- Gebruik: een handeling begon in het verleden en duurt nog steeds. ("for")
- Voorbeeld: "Hace cinco años que estudio español." (Ik studeer al vijf jaar Spaans.)

- Verbo + hace + duración
- Gebruik: benadrukt dat iets "geleden" is. ("ago")
- Voorbeeld: "Te llamé hace una hora." (Ik belde je een uur geleden.)

- Hace + duración + que + verbo (pretérito)
- Gebruik: kan zeggen dat iets X tijd geleden gebeurde (vergelijkbaar met 'ago'), maar meestal gebruik je dan vaker: "Verbo + hace + duración".
- Voorbeeld: "Hace tres días que terminé el proyecto." (Het is drie dagen geleden dat ik het project afmaakte.)

- Desde hace + duración + (presente)
- Gebruik: duur tot nu toe ("for").
- Voorbeeld: "Vivo aquí desde hace ocho años." (Ik woon hier al acht jaar.)

- Desde + punto en el tiempo + (presente)
- Gebruik: vanaf een specifiek moment ("since").
- Voorbeeld: "Vivo aquí desde 2012." (Ik woon hier sinds 2012.)

- Negatief: Hace + duración + que + no + presente
- Gebruik: "I haven't ... for X time".
- Voorbeeld: "Hace dos meses que no fumo." (Ik rook al twee maanden niet.)

Praktische voorbeelden per situatie

Duur die doorgaat tot nu ("for")

- "Hace tres años que estudio español." (Ik studeer al drie jaar Spaans.)
- "Estudio español desde hace tres años." (Ik studeer Spaans sinds drie jaar.)
- "Trabajo aquí desde hace cinco años." (Ik werk hier al vijf jaar.)
- "Hace dos meses que vivimos en esta casa." (We wonen al twee maanden in dit huis.)
- "Vivo en esta ciudad desde 2010." (Ik woon in deze stad sinds 2010.)

Gebeurtenissen in het verleden ("ago")

- "Te llamé hace una hora." (Ik belde je een uur geleden.)
- "Lo vi hace tres días." (Ik zag hem drie dagen geleden.)
- "Salimos de la fiesta hace dos días." (We zijn twee dagen geleden van het feest weggegaan.)
- "Terminé la universidad hace cinco años." (Ik ben vijf jaar geleden afgestudeerd.)
- Alternatieve vorm: "Hace cinco años que terminé la universidad." (Het is vijf jaar geleden dat ik afgestudeerd ben.)

Negatieve zinnen (haven't ... for)

- "Hace una semana que no duermo bien." (Ik slaap al een week niet goed.)
- "Hace dos años que no fumo." (Ik rook al twee jaar niet.)
- "No como carne desde hace cuatro años." (Ik eet al vier jaar geen vlees.)
- "No he visto a Carlos desde hace seis meses." (Ik heb Carlos al zes maanden niet gezien.)

Vragen

- "¿Cuánto tiempo hace que estudias español?" (Hoe lang studeer je al Spaans?)
- "¿Desde cuándo trabajas aquí?" (Sinds wanneer werk je hier?)
- "¿Hace cuánto tiempo llegaste?" (Hoelang geleden kwam je aan?)

Vergelijking: 'desde', 'desde hace' en 'hace' — hoe kies je?

- 'desde' + punt in de tijd → gebruik dit als je een specifiek beginpunt noemt (jaar, datum, dag):
- "Vivo aquí desde 2012." (Sinds 2012.)
- "No fumo desde enero." (Sinds januari.)

- 'desde hace' + duur → gebruik dit als je de lengte van de periode noemt (aantal jaren, maanden, dagen):
- "Vivo aquí desde hace ocho años." (Al acht jaar.)
- "No trabajo desde hace tres meses." (Ik werk al drie maanden niet.)

- 'hace' als "geleden" → meestal na het werkwoord: "Lo vi hace dos días." (Ik zag hem twee dagen geleden.)

- 'Hace + duración + que + ...' → vaak gelijkwaardig aan 'desde hace' wanneer je over een duur spreekt en de actie nog steeds doorgaat:
- "Hace tres años que trabajo aquí." = "Trabajo aquí desde hace tres años." (Ik werk hier al drie jaar.)

- 'desde que' + bijzin → gebruik je als je het begin wilt aangeven via een gebeurtenis (niet met een datum):
- "No fumo desde que supe que estaba embarazada." (Ik rook niet meer sinds ik wist dat ik zwanger was.)

Alternatieven en vergelijkbare structuren

- 'Llevar + gerundio' (veel gebruikt in het Spaans):
- "Llevo cinco años estudiando español." (Ik ben al vijf jaar Spaans aan het studeren.)
- "Llevo dos meses sin dormir bien." (Ik slaap al twee maanden niet goed.)

- 'Seguir' of 'continuar' + gerundio zijn andere manieren om voortgaande acties te beschrijven, maar ze benadrukken vaak het voortzetten zelf.

Veelgemaakte fouten en hoe ze te vermijden

1) Fout: "Vivo aquí desde hace 2010."
Correct: "Vivo aquí desde 2010." of "Vivo aquí desde hace diez años."
Uitleg: 'desde' vraagt een beginpunt (2010). 'Desde hace' vraagt een duur (tien jaar).

2) Fout: "Hace tres años desde que estudio español."
Correct: "Hace tres años que estudio español." of "Estudio español desde hace tres años."
Uitleg: Gebruik óf "Hace ... que ..." óf "desde hace ...", niet beide door elkaar.

3) Fout: "No comí carne desde hace cinco años."
Correct: "No como carne desde hace cinco años." of "No he comido carne desde hace cinco años."
Uitleg: 'Desde hace' drukt een periode uit die doorloopt tot nu; gebruik dus de tegenwoordige tijd of het perfectum, niet het pretérito.

4) Fout: "Hace dos años que desde trabajo aquí."
Correct: "Hace dos años que trabajo aquí." of "Trabajo aquí desde hace dos años."
Uitleg: Plaats 'desde' en 'hace' niet samen in één zin voor dezelfde tijdsbepaling.

Korte regels / Samenvatting

- Wil je zeggen "sinds [punt in de tijd]" → gebruik 'desde + punt': "desde 2015", "desde ayer".
- Wil je zeggen "al [duur]" of "voor [duur] (en nog steeds)" → gebruik 'desde hace + duración' of 'Hace + duración + que + presente'.
- Wil je zeggen "[tijd] geleden" → zet 'hace + duración' achter het werkwoord: 'Llegó hace dos horas.'
- Voor negatieve zinnen ("I haven't ... for X time") → 'Hace X que no + presente' of 'No + verbo + desde hace X'.

Woordenlijst (kort) 

- duración: periode, hoe lang iets duurt (bijv. 'tres años', 'dos meses').
- punto en el tiempo: specifiek beginpunt (bijv. '2010', 'ayer', 'el lunes').
- presente: tegenwoordige tijd (ik werk, estudio).
- pretérito: verleden tijd voor afgeronde handelingen (terminé, fui).

Praktische tip voor jouw vertalingen vanuit het Nederlands

- Nederlands 'sinds 2010' → Spaans 'desde 2010'.
- Nederlands 'al 3 jaar' of 'al 3 jaar' ("Ik woon hier al drie jaar") → Spaans 'Hace tres años que ...' of '... desde hace tres años'.
- Nederlands '3 jaar geleden' → Spaans 'hace tres años' (meestal na het werkwoord: 'Lo vi hace tres años').

Gebruik in het begin de eenvoudige regels: kijk eerst of je een beginpunt (sinds/desde) of een duur (for/desde hace of hace ... que) wilt noemen. Als je dat onderscheid maakt, kies je automatisch de juiste constructie.

Veel succes met oefenen! Met deze patronen kun je de meeste tijdsaanduidingen in het Spaans correct uitdrukken.