Infinitiefzinnen met hetzelfde onderwerp

Infinitiefzinnen met hetzelfde onderwerp in het Italiaans

Wat betekent het en waarom gebruik je het?

Als twee werkwoorden in één zin hetzelfde onderwerp hebben (bijvoorbeeld: beide door "ik" uitgevoerd), gebruikt het Italiaans vaak de infinitief (infinito) voor het tweede werkwoord in plaats van een volledige bijzin. Dat is korter en natuurlijker: in plaats van een bijzin met „che” + congiuntivo of indicativo, gebruik je de infinitief.

Voorbeeld:
- Voglio mangiare. (Ik wil eten.) — onderwerp beide werkwoorden: io
- Voglio che tu mangi. (Ik wil dat jij eet.) — onderwerp verschillend: io vs tu

Wanneer gebruik ik de infinitief (onderwerp is hetzelfde)?

Gebruik de infinitief wanneer het tweede werkwoord hetzelfde onderwerp heeft als het onderwerp van de hoofdzin. Dit gebeurt vaak na:
- modale werkwoorden (potere, dovere, volere, sapere)
- bepaalde werkwoorden die een infinitief vereisen (met of zonder voorzetsel)
- bijvoeglijke naamwoorden en zelfstandige naamwoorden gevolgd door "di" + infinitief
- voorzetsels voor doel of tijd (per, prima di, dopo aver...)
- onpersoonlijke constructies (bisogna, conviene, è importante ...)

Hoe wordt de infinitief gevormd en welke voorzetsels horen erbij?

1) Infinito presente (basisvorm)
De infinitief is de basisvorm: -are, -ere, -ire (mangiare, leggere, dormire). Gebruik deze wanneer de actie tegelijk of in de toekomst ligt en het onderwerp gelijk is.

Voorbeelden (Italiaans — Nederlands):
- Posso venire domani. — Ik kan morgen komen.
- Voglio leggere quel libro. — Ik wil dat boek lezen.
- Devo studiare. — Ik moet studeren.

2) Welke werkwoorden nemen geen voorzetsel (bare infinitive)?
- Modale werkwoorden: potere, dovere, volere, sapere. Voorbeelden: "Posso uscire"; "Voglio partire"; "So nuotare".

3) Werkwoorden of uitdrukkingen die + di + infinitief vragen
Veel werkwoorden, adjectieven en zelfstandige naamwoorden gebruiken "di" vóór de infinitief:
- decidere di — Ho deciso di partire domani. (Ik heb besloten morgen te vertrekken.)
- pensare di — Penso di andare in vacanza. (Ik denk eraan/ik ben van plan op vakantie te gaan.)
- cercare di — Cerco di capire. (Ik probeer te begrijpen.)
- finire di — Ho finito di lavorare. (Ik ben klaar met werken.)
- smettere di — Ho smesso di fumare. (Ik ben gestopt met roken.)
- promettere di — Ti ho promesso di chiamarti. (Ik heb je beloofd je te bellen.)
- bijvoeglijke naamwoorden: felice di, contento di, sicuro di, capace di — Sono felice di venire. (Ik ben blij te komen.)

Let op: in het Nederlands worden sommige van deze met "om te" of "te" vertaald (bv. "besloten om te"), maar in het Italiaans staat meestal "di".

4) Werkwoorden of uitdrukkingen die + a + infinitief vragen
Een andere groep vereist "a" vóór de infinitief:
- cominciare a / iniziare a — Ho cominciato a studiare. (Ik ben begonnen te studeren.)
- provare a — Prova a chiamarlo. (Probeer hem te bellen.)
- andare a / venire a — Vado a comprare il pane. (Ik ga brood kopen.)
- imparare a — Sto imparando a suonare la chitarra. (Ik leer gitaar spelen.)
- abituarsi a — Mi sono abituato a lavorare presto. (Ik ben eraan gewend om vroeg te werken.)
- mettersi a — Si è messo a piangere. (Hij begon te huilen.)

5) Doel: per + infinitief
Wij gebruiken "per + infinitief" om doel aan te geven (als onderwerp hetzelfde is):
- Studio per superare l'esame. (Ik studeer om het examen te halen.)
- Esco presto per prendere il treno. (Ik ga vroeg weg om de trein te halen.)

Als het onderwerp anders is, gebruik je een bijzin met "affinché/ perché + congiuntivo" of een constructie met een werkwoord die een object en infinitief toestaat.

6) Voltooid infinitief (infinito passato) — voor acties vóór de hoofdhandeling
Gebruik "avere/essere + participio passato" om aan te geven dat de infinitiefactie al voltooid was:
- Dopo aver finito i compiti, sono uscito. (Nadat ik het huiswerk had afgemaakt, ging ik weg.)
- Mi dispiace di non essere venuto prima. (Het spijt me dat ik niet eerder gekomen ben.)

Kies "essere" of "avere" volgens hetzelfde principe als bij het passato prossimo (essere voor terugkerende/bewegingswerkwoorden en reflexieven, avere voor de meeste transitieve werkwoorden).

7) Wederkerende en clitische voornaamwoorden bij de infinitief
In het Italiaans worden voornaamwoorden vaak aan de infinitief vastgeplakt:
- Voglio dirtelo. (Ik wil het je vertellen.)
- Devo andarmene adesso. (Ik moet nu weggaan.)
- Mi dispiace di averti fatto aspettare. (Sorry dat ik je heb laten wachten.)

In samengestelde infinitieven (infinito passato) komt het voornaamwoord meestal hecht aan de infinitiefvorm: "averti fatto", "essermi sbagliato".

Infinitief versus bijzin wanneer het onderwerp verschillend is

Als het onderwerp van de bijzin anders is dan dat van de hoofdzin, kun je meestal niet gewoon de infinitief gebruiken. In dat geval gebruik je:
- "che" + congiuntivo (na werkwoorden van wens, bevel, emotie, twijfel, enz.)
- Voglio che tu venga. (Ik wil dat jij komt.)
- Spero che lui abbia successo. (Ik hoop dat hij succes heeft.)

- Of je drukt het andere onderwerp uit met een object + infinitief of met causatieve werkwoorden:
- Voglio farti venire. (Ik wil dat jij komt = ik wil jou laten komen / ik wil jou meenemen.)
- L'ho fatto entrare. (Ik heb hem binnen laten komen / ik heb hem binnengebracht.)

Vergelijk:
- Voglio mangiare. (Ik wil eten — zelfde onderwerp)
- Voglio che tu mangi. (Ik wil dat jij eet — ander onderwerp)
- Voglio farti mangiare. (Ik wil je doen eten / ik wil dat jij eet omdat ik je dat laat doen)

Uitgebreide voorbeelden per categorie

A. Modale werkwoorden (onderwerp is hetzelfde)
- Posso venire domani. — Ik kan morgen komen.
- Voglio partire subito. — Ik wil meteen vertrekken.
- Devo finire il lavoro. — Ik moet het werk afmaken.
- So nuotare bene. — Ik kan goed zwemmen.

B. Werkwoorden + di
- Ho deciso di partire domani. — Ik heb besloten morgen te vertrekken.
- Penso di andare in vacanza. — Ik denk eraan / ben van plan op vakantie te gaan.
- Cerco di risolvere il problema. — Ik probeer het probleem op te lossen.
- Ho smesso di fumare. — Ik ben gestopt met roken.

C. Werkwoorden + a
- Ho cominciato a studiare italiano. — Ik ben begonnen Italiaans te studeren.
- Prova a chiamarla più tardi. — Probeer haar later te bellen.
- Sto imparando a guidare. — Ik leer autorijden.
- Vado a vedere il dottore. — Ik ga naar de dokter.

D. Doel: per + infinitief
- Studio per imparare l'italiano. — Ik studeer om Italiaans te leren.
- Esco presto per prendere il treno. — Ik ga vroeg weg om de trein te halen.

E. Impersonale / adjectieven + infinitief
- È importante studiare tutti i giorni. — Het is belangrijk elke dag te studeren.
- Sono felice di venire. — Ik ben blij om te komen.
- È meglio partire adesso. — Het is beter nu te vertrekken.

F. Voltooid infinitief (infinito passato)
- Dopo aver finito i compiti, sono uscito. — Nadat ik mijn huiswerk had afgemaakt, ging ik naar buiten.
- Mi dispiace di averti fatto aspettare. — Het spijt me dat ik je heb laten wachten.
- Non ricordo di averti detto quella cosa. — Ik herinner me niet dat ik je dat gezegd heb.

G. Clitische voornaamwoorden bij de infinitief
- Voglio dirtelo adesso. — Ik wil het je nu vertellen.
- Devo andarmene. — Ik moet weggaan.
- L'ho sentito cantare. — Ik heb hem horen zingen. (object = hem; bijzin: onderwerp van "cantare" is anders dan hoofdzin)

H. Causatief en bijzin bij verschillend onderwerp
- Voglio che tu venga. — Ik wil dat jij komt. (ander onderwerp; congiuntivo)
- Voglio farti venire. — Ik wil dat jij komt / ik wil je laten komen. (causatief met infinitief)
- L'ho fatto entrare. — Ik heb hem binnen laten komen.

Veelgemaakte fouten en hoe je ze vermijdt

- Fout: Penso partire domani. (onjuist — ontbreekt voorzetsel)
Correct: Penso di partire domani.

- Fout: Voglio Marco partire. (onjuist — twee onderwerpen)
Correct: Voglio che Marco parta. of Voglio far partire Marco.

- Fout: Ho cominciato partire. (onjuist)
Correct: Ho cominciato a partire.

- Fout: Dopo finire i compiti, sono uscito. (onjuist — vergeten voltooid infinitief)
Correct: Dopo aver finito i compiti, sono uscito.

- Fout: Te lo voglio dire adesso (grammaticaal oké), maar niet: *Voglio lo dire a te. Gebruik liever: Voglio dirtelo. of Te lo voglio dire.

Tips:
- Leer voor elk veelgebruikt werkwoord of adjectief welk voorzetsel (indien aanwezig) het nodig heeft: di, a of niets.
- Controleer of het onderwerp van de infinitief hetzelfde is als dat van de hoofdzin. Zo niet, kies "che + congiuntivo" of een causatieve constructie.
- Gebruik de voltooid infinitief (avere/essere + participio) voor acties die vóór de hoofdhandeling plaatsvonden.

Kort woordenlijst (glossarium)

- Infinito / infinitief: de woordenboekvorm van het werkwoord (mangiare, leggere, dormire).
- Infinito passato / voltooid infinitief: avere/essere + participio passato (aver mangiato, essere partito).
- Soggetto / onderwerp: wie de handeling uitvoert (io, tu, lui/lei…).
- Congiuntivo: de aanvoegende wijs (gebruikelijk na "che" bij wensen, twijfel, gevoelens).
- Clitische voornaamwoorden: me, ti, lo, la, ci, vi, li, le die aan het infinitief gehecht kunnen worden (dirtelo, fartelo).

Samenvatting: belangrijkste regels in één oogopslag

- Gebruik de infinitief wanneer beide handelingen door hetzelfde onderwerp worden uitgevoerd.
- Let op vaste combinaties: sommige werkwoorden vragen "di", andere "a", en modale werkwoorden geen voorzetsel.
- Voor doelgebruik met hetzelfde onderwerp gebruik je vaak "per + infinitief".
- Als de onderwerpen verschillen: meestal "che + congiuntivo" of een causatieve constructie (fare, lasciare + infinitief).
- Voor acties die vóór de hoofdactie gebeurden: gebruik de voltooid infinitief (avere/essere + participio).

Met deze regels en veel voorbeelden kun je de meeste situaties herkennen en correct formuleren. Veel succes met oefenen en lees veel Italiaanse voorbeelden om vaste combinaties (di/a/geen voorsetsel) uit je geheugen te laten groeien.