Bezosobowe konstrukcje w stronie biernej (np. "It is said that...", "He is believed to...")

Bezosobowe konstrukcje w stronie biernej (Impersonal passive)

Bezosobowe konstrukcje w stronie biernej to sposoby mówienia po angielsku, w których nie wskazujemy (jawnie) wykonawcy czynności — bo jest nieznany, nieistotny albo chcemy złagodzić i uogólnić wypowiedź. Najczęściej widzimy je w dwóch postaciach: "It + be + past participle + (that-clause)" (np. "It is said that…") oraz w tzw. personal passive z bezokolicznikiem (np. "He is believed to…"). Poniżej wyjaśniam, kiedy i jak ich używać, pokazuję formy czasowe i wiele przykładów.

Co to jest bezosobowa strona bierna?

Bezosobowa strona bierna to konstrukcja, która informuje o tym, co się „mówi”, „uważa”, „raportuje” itp., bez wskazywania, kto to powiedział lub kto dokonał czynności. Dwie główne odmiany:

1) "It + be + past participle + (that-clause)" — konstrukcja w pełni bezosobowa (dummy it)
- przykład: It is said that she speaks five languages. — Mówi się, że ona zna pięć języków.

W pierwszym przypadku podmiotem gramatycznym jest formalne 'it' (tzw. dummy it), w drugim rzeczywisty podmiot (osoba lub rzecz) staje się tematem zdania.

Kiedy używamy tych konstrukcji?

- gdy wykonawca czynności jest nieznany: It is reported that two people were injured. — Doniesiono, że dwie osoby zostały ranne.
- gdy wykonawca jest nieistotny lub chcemy być bezosobowi: It is believed that the disease is spreading. — Uważa się, że choroba się rozprzestrzenia.
- aby złagodzić oskarżenie lub opinię (mniej kategorycznie): He is believed to be involved. — Uważa się, że jest w to zamieszany.
- w języku publicystycznym, formalnym i w raportach prasowych: It was announced that the event was cancelled. — Ogłoszono, że wydarzenie zostało odwołane.

Jak się je tworzy? (formy i przykłady)

Przykłady:
- It is said that he left early. — Mówi się, że wyszedł wcześnie. (that może być pominięte w mowie: "It's said he left early.")
- It was reported that two people were injured. — Zgłoszono, że dwie osoby zostały ranne.
- It has been claimed that the painting is a fake. — Twierdzono, że obraz jest fałszywy.
- It will be announced that classes are cancelled. — Zostanie ogłoszone, że zajęcia są odwołane.
- It is often said that practice makes perfect. — Często mówi się, że praktyka czyni mistrza.

Uwaga: tę konstrukcję stosuje się z wieloma czasownikami typu say/report/claim/think/believe/expect.

Zastosowanie: gdy w zdaniu aktywnym obiekt staje się teraz podmiotem; zamiast that-clause używamy to-infinitive.

Przykłady:
- They believe him to be innocent. (aktywnie) → He is believed to be innocent. — Uważa się, że jest niewinny.
- People say that Mary left yesterday. → Mary is said to have left yesterday. — Mówi się, że Mary wyszła wczoraj.
- They expect the meeting to start at 10. → The meeting is expected to start at 10. — Oczekuje się, że spotkanie rozpocznie się o 10.
- The company is reported to have sold 10,000 units. — Firma podobno sprzedała 10 000 sztuk.

Czasowniki czasowe i relacja czasu:
- gdy mówimy o czynności wcześniejszej względem chwili mówienia, używamy perf. bezokolicznika: He is believed to have left. — Uważa się, że wyszedł.
- gdy mówimy o stanie trwającym: She is said to be very friendly. — Mówi się, że jest bardzo przyjazna.

Ta wersja używana jest, gdy chcemy powiedzieć, że coś istnieje/znajduje się (there + be) i dodać informację raportowaną.

Różnice między "It is said that..." a "He/She/They is/are said to..."

- It is said that … — konstrukcja całkowicie bezosobowa; podkreśla treść informacji (to, co się mówi).
- He/She is said to … — przenosi uwagę na osobę/ rzecz (krótsza forma, często bardziej naturalna).

Przykłady porównawcze:
- It is said that John is a good singer. — Mówi się, że John jest dobrym piosenkarzem.
- John is said to be a good singer. — John podobno jest dobrym piosenkarzem.

Obie formy często znaczą to samo, ale druga (personal passive) koncentruje uwagę na Johnie.

Uwaga: nie mówimy *"He is said that..." — to błąd. Jeśli temat to osoba i chcemy użyć that-clause, użyjemy "It is said that..." albo przekształcimy na "He is said to...".

Kiedy użyć perfektu z "to have + past participle"?

Używamy go, gdy raportowana czynność miała miejsce przed momentem, o którym mówimy:
- They say he left yesterday. → He is said to have left yesterday. — Mówi się, że wyszedł wczoraj.
- It is believed that she had already left. → She is believed to have already left. — Uważa się, że już wyszła.

Typowe czasowniki używane w takich konstrukcjach

Najczęściej: say, report, claim, allege, believe, think, suppose, expect, consider, know, suspect, estimate, report, reckon, be known to/by.

Przykłady z różnymi czasownikami:
- It is alleged that he bribed the official. — Twierdzi się, że przekupił urzędnika.
- He is alleged to have bribed the official. — Twierdzi się, że on przekupił urzędnika.
- It is reported that ten people were injured. — Poinformowano, że dziesięć osób zostało rannych.
- The village is said to be beautiful. — Mówi się, że wieś jest piękna.

Uwaga: czasownik tell rządzi inną konstrukcją i nie występuje zwykle w formie "It is told that...". Mówimy np. "He was told to leave" (ktoś rozkazał mu odejść) albo "We were told that the meeting would start at 9" (powiedziano nam, że...), ale nie "It is told that...".

Częste błędy i jak ich unikać

- Błąd: *He is believed that he is innocent.
Poprawnie: He is believed to be innocent. / It is believed that he is innocent.
Wyjaśnienie: Gdy osoba staje się podmiotem zdania w stronie biernej, używamy konstrukcji z to-infinitive.

- Błąd: *It is told that...
Poprawnie: It is said / We were told / He was told …
Wyjaśnienie: "Tell" wymaga odbiorcy (kogoś), więc nie tworzy tej bezosobowej formy.

- Błąd: *He is said to went.
Poprawnie: He is said to have gone.
Wyjaśnienie: Dla zdarzeń przeszłych używamy "to have + III forma".

- Błąd: *There is said many mistakes.
Poprawnie: There are said to be many mistakes. / It is said that there are many mistakes.

- Błąd: używanie that-clause po personal passive: *He is said that… (niepoprawne).
Poprawnie: He is said to … lub It is said that he …

Porównanie z polskim — jak to zwykle tłumaczyć?

W języku polskim często używamy konstrukcji bezosobowych i form typu:
- "Mówi się, że…" — odpowiada "It is said that…".
- "Uważa się, że…" — odpowiada "It is believed that…" lub "X is believed to…" ("Uważa się, że on jest…" albo "On jest uważany za…").
- "Podobno…" — odpowiada "Apparently/It is said that…" lub "X is said to…".

Przykłady z tłumaczeniem:
- It is said that the museum opens at nine. — Mówi się, że muzeum otwiera się o dziewiątej.
- The museum is said to open at nine. — Podobno muzeum otwiera się o dziewiątej.
- He is believed to be the author of the article. — Uważa się, że on jest autorem artykułu. / On jest uważany za autora artykułu.

Różnica niuansów: "On jest uważany za…" wskazuje na opinię innych wobec tej osoby; "Uważa się, że on…" jest bardziej neutralne i często bezosobowe.

Słowniczek (krótkie definicje)

- Bezosobowa strona bierna: sposób wypowiedzi, w którym nie podajemy wykonawcy czynności.
- Dummy it (formalne "it"): zaimek używany jako nieznaczny podmiot (np. "It is said...") — nie odnosi się do konkretnego przedmiotu.
- Personal passive: strona bierna, w której przedmiot zdania aktywnego staje się podmiotem i używamy "to-infinitive" (np. "He is believed to...").
- To-infinitive: bezokolicznik poprzedzony "to" (np. to be, to have done).
- Past participle (III forma): forma używana w stronie biernej (np. said, reported, believed).

Obszerna lista przykładów (szybkie wzory i tłumaczenia)

It + be + past participle + that-clause:
- It is said that she will arrive tomorrow. — Mówi się, że przyjedzie jutro.
- It was announced that the concert had been cancelled. — Ogłoszono, że koncert został odwołany.
- It has been reported that three people are missing. — Doniesiono, że trzy osoby zaginęły.
- It is believed that prices will rise. — Uważa się, że ceny wzrosną.
- It is often suggested that we should start early. — Często sugeruje się, że powinniśmy zaczynać wcześnie.

Personal passive (podmiot + be + past participle + to-infinitive):
- He is said to be a generous man. — Mówi się, że jest hojny.
- She is said to have left the company last year. — Mówi się, że odeszła z firmy w zeszłym roku.
- The new bridge is expected to open next month. — Oczekuje się, że nowy most zostanie otwarty w przyszłym miesiącu.
- The suspect is believed to have fled the country. — Podejrzewa się, że podejrzany uciekł z kraju.
- The book is thought to be an important document. — Uważa się, że ta książka jest ważnym źródłem.

There + be + past participle + to-infinitive:
- There is believed to be a mistake in the calculation. — Uważa się, że w obliczeniach jest błąd.
- There were thought to be no survivors. — Uważano, że nie ma ocalałych.

Zmiany czasowe z przykładem (perfekt bezokolicznika):
- Active: They say he stole the money.
Impersonal: It is said that he stole the money. — Mówi się, że ukradł pieniądze.
Personal passive: He is said to have stolen the money. — Mówi się, że on ukradł pieniądze.

- Active: People think she is very talented.
Impersonal: It is thought that she is very talented. — Uważa się, że jest bardzo utalentowana.
Personal passive: She is thought to be very talented. — Uważa się, że jest bardzo utalentowana.

Podsumowanie — szybka ściągawka

- Jeśli nie chcemy lub nie możemy podać wykonawcy, użyj: It + be + past participle + (that-clause).
- Jeśli przedmiot zdania aktywnego ma być teraz podmiotem, użyj: Podmiot + be + past participle + to + infinitive.
- Dla czynności przeszłych używaj: to have + past participle (np. is said to have left).
- Nie używaj "He is said that…" — zamiast tego: "He is said to…" lub "It is said that he…".
- "Tell" ma inny użytek niż "say"; nie tworzy bezosobowej konstrukcji "It is told that…".

Jeśli chcesz, mogę teraz dać więcej przykładowych zdań z konkretnymi czasownikami (np. report/claim/allege/expect) albo pokazać, jak przekształcić konkretne zdanie aktywne w jedną z opisanych form strony biernej.