Używanie zdań względnych niedefiniujących (dodawanie dodatkowych informacji za pomocą przecinków)
B2Co to są non-defining relative clauses (zdania względne niedefiniujące)?
Zdania względne niedefiniujące (ang. non-defining lub non-restrictive relative clauses) to krótkie zdania podrzędne, które dodają dodatkową informację o rzeczowniku, ale nie są niezbędne do jego rozpoznania. Zawsze są oddzielone przecinkami. Jeśli usuniemy taką część zdania, główna myśl pozostaje zrozumiała.
Przykład:
My brother, who lives in New York, is a lawyer.
(Mój brat, który mieszka w Nowym Jorku, jest prawnikiem.)
Usuwając zdanie względne: My brother is a lawyer. – zdanie nadal ma sens.
Kiedy używamy non-defining relative clauses?
Kiedy dodajemy tylko dodatkową informację?
Używamy ich, gdy chcemy dodać komentarz, opis, kontekst lub szczegół o osobie, miejscu, rzeczy lub czasie, ale ten szczegół nie jest potrzebny, żeby określić, o kim/ o czym mówimy.
Przykłady:
The city of Kraków, which has a medieval centre, attracts many tourists.
(Miasto Kraków, które ma średniowieczne centrum, przyciąga wielu turystów.)
Tom Hanks, who won several Oscars, visited our school.
(Tom Hanks, który wygrał kilka Oscarów, odwiedził naszą szkołę.)
Jak je tworzyć? (zaimki względne, interpunkcja, przyimki)
Zaimki względne: kto używa czego?
who – odnosi się do osób (jako podmiot zdania względnego).
- The teacher, who is very patient, explained the exercise again.
(Nauczyciel, który jest bardzo cierpliwy, wyjaśnił ćwiczenie jeszcze raz.)
whom – formalna forma odnosząca się do osób, gdy zaimek jest dopełnieniem (obiekt). W mowie potocznej często zastępowane przez who.
- Mr. Adams, whom we invited to the party, accepted.
(Pan Adams, którego zaprosiliśmy na przyjęcie, przyjął zaproszenie.)
whose – wskazuje własność (dla osób i rzeczy).
- Mrs. Green, whose son studies with me, is from Canada.
(Pani Green, której syn studiuje ze mną, pochodzi z Kanady.)
- The house, whose roof was damaged, needs repair.
(Dom, którego dach został uszkodzony, wymaga naprawy.)
which – odnosi się do rzeczy, zwierząt lub do całej wcześniejszej części zdania (może odnosić się do sytuacji).
- The laptop, which I bought last year, is already slow.
(Laptop, który kupiłem w zeszłym roku, jest już wolny.)
- She forgot her passport, which caused a lot of problems.
(Zapomniała paszportu, co spowodowało dużo problemów.)
where – miejsce (zamiennik for/of which + place lub in which).
- Oxford, where I studied, is a beautiful city.
(Oxford, gdzie studiowałem, to piękne miasto.)
when – czas (zamiennik in which/at which).
- 1999, when the company was founded, was an important year.
(Rok 1999, kiedy firma została założona, był ważny.)
Przyimki z zaimkiem względnym
W non-defining relative clauses możliwe są obie konstrukcje:
- formalna: przyimek przed zaimkiem (preferred in formal English):
The colleague to whom I spoke is on vacation.
(Kolegą, z którym rozmawiałem, jest na wakacjach.)
- potoczna: przyimek na końcu zdania względnego:
The colleague whom I spoke to is on vacation. (częstsze w mowie)
Dla rzeczy: The room, in which the meeting took place, was small.
Alternatywnie: The room, which the meeting took place in, was small. (mniej formalnie)
Czy zaimek można pominąć?
W non-defining clauses zaimek względny nie może być pominięty. Musi tam być "who/which/whose" itp. (Nie mówimy: My friend, lives in Paris, is visiting.)
Można jednak zamiast pełnego zdania względnego użyć konstrukcji z imiesłowem (participle) to skrócenia, ale wtedy zmienia się struktura:
- My friend, who lives in Paris, is visiting. (non-defining)
- My friend, living in Paris, is visiting. (participle phrase — też dodatkowa informacja, ale to już nie jest zdanie względne)
Przykłady: różne zaimki i sytuacje
Osoby – who / whom / whose
The artist, who is very young, already has a large following.
(Artysta, który jest bardzo młody, ma już dużą publiczność.)
My aunt, whom you met at the wedding, wrote a book.
(Moja ciotka, którą poznałeś na weselu, napisała książkę.)
Jane, whose dog was lost last week, finally found him.
(Jane, której pies zaginął w zeszłym tygodniu, w końcu go znalazła.)
Rzeczy i sytuacje – which / whose
The cake, which was decorated with flowers, looked amazing.
(Tort, który był ozdobiony kwiatami, wyglądał niesamowicie.)
He missed the train, which cost him the promotion.
(Spóźnił się na pociąg, co kosztowało go awans.)
The novel, the plot of which surprised readers, won a prize.
(Powieść, której fabuła zaskoczyła czytelników, zdobyła nagrodę.)
(Ta wersja "the plot of which" jest formalna; częściej użyjemy "whose" z rzeczownikami osobowymi i niekiedy z nieosobowymi.)
Miejsce i czas – where / when
The town where I was born changed a lot.
(Miasto, w którym się urodziłem, bardzo się zmieniło.)
The summer of 2012, when we travelled to Japan, was unforgettable.
(Lato 2012, kiedy podróżowaliśmy do Japonii, było niezapomniane.)
Which odnoszące się do całej sytuacji
She forgot to lock the door, which upset her neighbour.
(Zapomniała zamknąć drzwi, co zasmuciło jej sąsiada.)
Różnica między defining (restrictive) a non-defining (non-restrictive)
To bardzo ważna różnica — przecinki i użyte zaimki zmieniają sens.
Przykład porównawczy:
- My sister who lives in Madrid is a doctor.
(Moja siostra, która mieszka w Madrycie, jest lekarką.) — defining: spośród wszystkich moich sióstr chodzi o tę, która mieszka w Madrycie (zakładamy, że mam więcej niż jedną siostrę).
- My sister, who lives in Madrid, is a doctor.
(Moja siostra, która mieszka w Madrycie, jest lekarką.) — non-defining: informacja dodatkowa; mam jedną siostrę i tylko dodaję, że mieszka w Madrycie.
Inny przykład (that vs which):
- The car that was parked outside was stolen. (defining — chodzi o konkretny samochód spośród kilku)
- The car, which was parked outside, was stolen. (non-defining — dodatek informacyjny; najczęściej odnosi się do jednego, znanego samochodu)
W non-defining nie używamy "that" — zawsze who/which/whose/whom.
Typowe błędy i wskazówki
1. Używanie "that" w zdaniu niedefiniującym
Błąd: My uncle, that lives in Rome, is visiting.
Poprawnie: My uncle, who lives in Rome, is visiting.
2. Brak przecinków
Brak przecinków może zmienić znaczenie lub sprawić, że zdanie będzie błędne.
- The students who study hard pass the test. (defining — tylko ci, którzy uczą się ciężko)
- The students, who study hard, pass the test. (non-defining — "wszyscy uczniowie" studują ciężko i wszyscy zdają — inne znaczenie)
3. Złe dopasowanie zaimka do rzeczownika
Użyj "who" dla osób, "which" dla rzeczy; w defining można też użyć "that" (dla rzeczy i czasami dla ludzi w mowie potocznej), ale w non-defining "that" nie jest używane.
4. Niepewność przy "whom"
"Whom" jest poprawne, gdy zaimek jest obiektem: The writer, whom I admired, thanked us. W mowie codziennej jednak wielu native speakerów używa "who".
5. Niejasne przywiązanie (attachment ambiguity)
Upewnij się, że zdanie względne odnosi się do właściwego rzeczownika. Niejasne: The students from London who are on the debate team will meet today. (Czy chodzi o wszystkich studentów z Londynu, czy tylko o tych z drużyny debat?)
Rozwiązanie: uporządkuj zdanie lub zmień interpunkcję:
- The students from London who are on the debate team will meet today. (defining — tylko ci z drużyny)
- The students, from London, who are on the debate team, will meet today. (rzadko stosowane, lepiej przepisać zdanie dla jasności)
Szybkie wskazówki do natychmiastowego użycia
- Jeśli informacja jest dodatkowa (nie jest potrzebna do zidentyfikowania rzeczownika) — użyj przecinków i non-defining clause.
- Nie używaj "that" w non-defining clauses.
- Nie pomijaj zaimka względnego w non-defining clauses.
- W formalnym stylu stawiaj przyimek przed zaimkiem (to whom, in which).
- W mowie potocznej możesz słyszeć "who" zamiast "whom" i przyimek na końcu zdania.
Słowniczek
relative clause (zdanie względne): część zdania, która opisuje rzeczownik (np. who is my friend).
non-defining / non-restrictive: niedefiniujący; informacja dodatkowa, oddzielana przecinkami.
defining / restrictive: definiujący; informacja konieczna do identyfikacji rzeczownika (bez przecinków).
antecedent: rzeczownik, do którego odnosi się zaimek względny (np. "the car" w "the car, which...").
relative pronoun (zaimek względny): who, whom, whose, which, where, when, (that — tylko w defining).
Podsumowanie
Non-defining relative clauses to sposób na dodanie uzupełniającej informacji o osobie, rzeczach, czasie lub miejscu. Zawsze oddzielamy je przecinkami; używamy who/whom/whose/which/where/when (nie używamy that). Jeśli usuniemy tę dodatkową część, zdanie pozostaje poprawne i zrozumiałe. Zwróć uwagę na przecinki — potrafią całkowicie zmienić znaczenie zdania.