Predmetové zámená (mnie, cię, go, ją, atď.)

[*]ja (ja) — akuzatív: mnie (mňa)

• datív: mi (krátky), mnie (dlhý) — (mne)


• inštrumentál: mną (mnou)


• po predložkách: o mnie (o mne), dla mnie (pre mňa)


• príklady: Daj mi książkę. — Daj mi knihu. / To jest dla mnie. — To je pre mňa. / Zostań ze mną. — Zostaň so mnou.

[*]ty (ty) — akuzatív: cię / ciebie (ťa)

• datív: ci (krátky), tobie (dlhý) — (tebe)


• inštrumentál: tobą (tobou)


• po predložkách: o tobie, dla ciebie


• príklady: Widzę cię. — Vidím ťa. / Powiedziałem ci prawdę. — Povedal som ti pravdu. / Idę z tobą. — Idem s tebou.

[*]on (on) — akuzatív: go / jego (ho)

• datív: mu (krátky), jemu (dlhý) — (mu)


• inštrumentál: nim (nim)


• po predložkách: o nim, dla niego


• príklady: Spotkałem go wczoraj. — Stretol som ho včera. / Powiedziałem mu prawdę. — Povedal som mu pravdu. / Rozmawiam o nim. — Rozprávam o ňom.

[*]ona (ona) — akuzatív: ją (ju)

• datív: jej (jej)


• inštrumentál: nią (ňou)


• po predložkách: o niej, dla niej


• príklady: Widzę ją codziennie. — Vidím ju denne. / Daj jej to. — Daj jej to. / Idę z nią. — Idem s ňou.

[*]ono (ono) — akuzatív: je (to — neutrum)

• datív: mu / jemu


• inštrumentál: nim


• po predložkách: o nim


• príklady: Mam okno. Widzę je. — Mám okno. Vidím ho (to).

[*]my (my) — akuzatív: nas

• datív: nam


• inštrumentál: nami


• po predložkách: o nas


• príklady: Widzą nas często. — Často nás vidia. / Dajcie nam znać. — Dajte nám vedieť.

[*]wy (wy) — akuzatív: was

• datív: wam


• inštrumentál: wami


• po predložkách: o was


• príklady: Widzę was. — Vidím vás. / Rozmawiam z wami. — Rozprávam sa s vami.

[*]oni / one (oni / one) — akuzatív: ich (osoby, animate) / je (neutrálny/veci)

• datív: im


• inštrumentál: nimi


• po predložkách: o nich


• príklady: Widzę ich na ulicy. — Vidím ich na ulici. / Mówię o nich. — Hovorím o nich.

Krátke (klitické) vs dlhé (plné) formy — kedy ktoré použiť?

• Krátke formy (mi, ci, mu, go, je, nas, was, im, ich...) sú neakcentované a zväčša stoja pri slovesách: Daj mi! / Widzę go / Powiedział jej.


• Dlhé (plné) formy (mnie, ciebie, jemu, niego, niej, nami, wami, o nas...) používame po predložkách a pri dôraze/emfáze: To dla ciebie. / Mówię o nim. / To widzę ciebie, nie jego.

Kde stoja klitické zámená vo vete?
V poľštine sú krátke (klitické) zámená spravidla neakcentované a radi stoja blízko pri slovesách (obvykle za slovesom alebo hneď pred ním podľa slovosledu). Napríklad: Widzę cię. (nie: *Cię widzę – hoci taký slovosled je možný pre dôraz, nie je bežný). Pri rozkazovacích vetách: Daj mi to.

Bežné chyby a na čo si dávať pozor

[*]Zmýlenie mi a mnie: mi = datív (krátky), mnie = akuzatív alebo dlhá forma po predložke. Správne: Daj mi książkę (Daj mne knihu), To jest dla mnie (To je pre mňa).
[*]ci vs cię/ciebie: ci = datív (krátky) „dám ti“ → Daję ci; cię/ciebie = akuzatív (ťa). Pozor: Widzę cię (vidím ťa).
[*]go / jego / niego: go je krátka forma (často akuzatív) pri slove; jego/niego sú plné formy (genitív/akuzatív dlhá). Pri predložkách používajte nim/niego/jego podľa pádu: o nim, dla niego.
[*]ją / jej / nią: ją = akuzatív (ju), jej = datív/genitív (jej), nią = inštrumentál (ňou). Napr.: Widzę ją, Powiedziałem jej, Idę z nią.
[*]Plurál: ich vs je — pre osoby a zvieratá/veci: pre ľudí obvykle ich (Vidím ich), pre veci môže byť je (Widzę je — vidím ich (vecí)).
[*]Rozlišovanie medzi zámenom a privlastňovacím jego: jego môže byť aj „jeho“ (privlastňovacie). Kontext rozhoduje: To jest jego książka (To je jeho kniha — privlastňovacie), vs Widzę jego (Vidím ho — akuzatív dlhej formy / dôraz).

Veľa praktických príkladov (PL → SK)

[*]Widzę cię. — Vidím ťa.
[*]Nie widzę go. — Nevidím ho.
[*]Słyszałem o nim. — Počul som o ňom.
[*]Daj mi to proszę. — Daj mi to prosím.
[*]To jest dla ciebie. — To je pre teba.
[*]Powiedziałem jej prawdę. — Povedal som jej pravdu.
[*]Zostań ze mną. — Zostaň so mnou.
[*]Rozmawiamy o nas. — Rozprávame sa o nás.
[*]Spotkałem ją wczoraj na ulicy. — Stretol som ju včera na ulici.
[*]Widzę je (np. okno). — Vidím ho/to (napr. okno).
[*]Pomóż im, proszę. — Pomôžte im prosím.
[*]Nie mam czasu dla nich. — Nemám čas pre nich.

Krátky glosár (jednoducho)

[*]Akuzatív = priamy predmet (koho? čo?).
[*]Datív = nepriamy predmet (komu? čomu?).
[*]Inštrumentál = s kým / čím (s kým?).
[*]Klitické (krátke) formy = neakcentované, často pri slovesách (mi, ci, go, je, nas, was...).
[*]Dlhé (plné) formy = používame po predložkách a pri dôraze (mnie, ciebie, niego, niej...).
[*]Reflexívne się = iné zámeno (seba), nie je predmetové osobné zámeno — napr. myć się = umývať sa.

Zhrnutie — čo si zapamätať na začiatok

• Nauč sa základné krátke formy: mi / ci / go / ją / je / nas / was / im / ich.


• Spomeň si, že po predložkách a pri dôraze použiješ dlhé formy: mnie / ciebie / niego / niej / o nas / o was / o nich.


• Cvič podľa príkladov: vety s Daj… / Widzę… / Powiedziałem… / Zostań… / Rozmawiam o….